SPOSÓB ODŻYWIANIA W OKRESIE CIĄŻY I KARMIENIA

 Zastanowienie się nad tym, czym jest ciąża i okres karmienia (zwany laktacją) dla organizmu matki, umożliwia wyjaś­nienie problemu czy kobieta w okresie ciąży i karmienia powinna zwracać uwagę na sposób odżywiania.

Ciąża i okres karmienia są niewątpliwie stanami prawidłowymi. Stanowią jednak dla ustroju matki pewne obciążenie, które — zwłaszcza u kobiet słabszych fizycznie — może stać się czynnikiem działającym negatywnie, tzw. czynnikiem stresowym.

W okresie ciąży dochodzi do zmiany kierunku przemiany materii. Procesy odnowy i wzrostu zaczynają przeważać nad procesami roz­padu. Ten anabolizm jest konieczny dla zapewnienia prawidłowe­go przebiegu przystosowania się organizmu do ciąży oraz prawidło­wego rozwoju płodu. Dochodzi do rozrostu narządu rodnego, po­wstania łożyska i błon płodowych oraz zmian ogólnoustrojowych, których celem jest przystosowanie do spełnienia nowej funkcji; roz­woju płodu i porodu.

Po porodzie kobieta wchodzi w okres karmienia. Okres ten sta­wia przed jej organizmem nowe zadanie: wytwarzanie wysokowartościowego mleka, co pociąga za sobą stałą utratę licznych skład­ników ustrojowych o najwyższej wartości biologicznej.

To wszystko pozwala stwierdzić, że kobieta w okresie ciąży i lak­tacji musi zwrócić szczególną uwagę na sposób odżywiania. Zapo­trzebowanie na różne podstawowe składniki pokarmowe wzrasta i to powoduje zmianę norm żywieniowych. Ponadto organizm ko­biety jest w tym okresie bardzo wrażliwy na wszelkiego rodzaju niedobory żywieniowe. Również nadmierne spożycie niektórych składników pokarmowych odbija się niekorzystnie na ustroju matki i płodu.

Badania doświadczalne, wykonane na zwierzętach przez różnych autorów, dane statystyczne oraz obserwacje kliniczne, poczynione w okresie względnego głodu wykazały, że przy stosowaniu diety niedoborowej przebieg ciąży jest często nieprawidłowy, zwiększa się odsetek chorób u ciężarnych i wzrasta śmiertelność okołoporodowa. Niedobory pokarmowe pogarszają stan fizyczny niemo­wląt i zwiększają częstotliwość występowania wad wrodzonych. Z kolei przekarmianie może do­prowadzić do otyłości oraz uja­wnienia ukrytej cukrzycy.

Wpływ przekarmiania na roz­wój płodu nie jest jeszcze do­kładnie wyjaśniony. Niemniej wielu badaczy uważa, że prze­karmianie, podobnie jak i nie­dobór, powoduje zaburzenia rozwoju płodu. Dobrym mierni­kiem prawidłowości sposobu od­żywiania się w okresie ciąży jest kontrola ciężaru ciała. U kobiet, których ciężar ciała na początku ciąży jest prawidłowy, średni przyrost wagi ciała nie powinien przekraczać 10 kg. Większy przyrost świadczy o przekarmianiu i jest sygnałem, że należy zmienić sposób żywienia.